Chemotherapie
Wat is chemo? |
Hygiënische maatregelen |
Wat kunt u zelf doen tegen bijwerkingen?
|
Mogelijke bijwerkingen en wat u zelf kunt doen
a.
Verminderde eetlust, misselijkheid en soms braken
Experimenteer
Wanneer u last heeft van smaakverandering kunnen dingen die
u anders lekker vond nu niet meer smaken. Dingen die u
normaal gesproken niet lekker vond smaken u nu misschien
juist wel. U kunt daarom wat met de voeding experimenteren
om uit te vinden welke voeding het beste bij uw veranderde
smaak past. Denk vooral aan witte vleessoorten zoals kip,
kalkoen en vis. Als u een vieze smaak in de mond hebt, denk
dan ook aan een fris snoepje, zoals een pepermuntje;
Aantrekkelijk
Als u weinig proeft is het belangrijk dat het eten er
aantrekkelijk uitziet;
Kleinere maaltijden
U zult minder last van verminderde eetlust en misselijkheid
hebben als u regelmatig een kleine maaltijd gebruikt. Dit is
beter dan een enkele keer een forse maaltijd;
Niet forceren
Forceer het eten niet maar probeer de ‘schade’ in te halen
tussen de kuren door;
Drink voldoende
Wanneer u weinig drinkt kunt u meer last krijgen van een
ziek en misselijk gevoel. Het is daarom heel belangrijk dat
u voldoende drinkt: 1½ tot 2 liter per dag. Dit is ongeveer
12 kopjes of 10 bekers. Probeer niet alleen water te
drinken, maar wissel dit af met bijvoorbeeld bouillon,
limonade, melkproducten, vruchtensap of groentesap. Hiermee
kunt u eventuele tekorten aan voedingszouten die tijdens de
kuur zijn ontstaan weer aanvullen;
Geef aan dat u misselijk bent
Wanneer u tijdens de opname last krijgt van misselijkheid,
is het goed dit tijdig aan de verpleegkundige te melden
zodat u extra medicijnen kunt krijgen om verergering te
voorkomen. Vooral bij misselijkheid geldt: voorkomen is
beter dan genezen;
Gebruik medicijnen goed
U krijgt van uw behandelend arts een recept, voor medicijnen
tegen de misselijkheid voor thuis. Het is belangrijk dat u
deze medicijnen volgens voorschrift gebruikt. Er kunnen
helaas ook weer bijwerkingen optreden als gevolg van de
medicijnen tegen de misselijkheid, zoals bijv. harde
ontlasting;
Brochure
In de brochure ‘Goede voeding bij kanker’ van de KWF
Kankerbestrijding vindt u uitgebreide tips voor vermindering
van eventuele voedingsproblemen. U kunt deze folder vragen
aan arts of verpleegkundige.
b.
Vermoeidheid / verminderde energie
Geeft het een plaats
Probeer de vermoeidheid een plaats te geven in uw leven;
Prioriteiten stellen
Leer prioriteiten te stellen en bepaal zelf waar u de meeste
tijd aan wilt besteden;
Blijf actief
Probeer actief te blijven! Als u steeds minder gaat doen,
gaat uw conditie achteruit;
Zoek afleiding, dat
helpt;
Neem rust
Het nemen van rust, volgend op een activiteit of daar aan
voorafgaand, kan nuttig zijn om voldoende energie te hebben
om de activiteit uit te voeren;
Kleinere maaltijden
Eet vaker kleine porties zodat de vertering weinig energie
kost of gebruik kant en klaar maaltijden;
Duidelijkheid
Wees duidelijk naar familie, vrienden en collega’s, leg uit
dat de vermoeidheid van de ene op het andere moment de
planning kan verstoren;
Praten
Praat eens met lotgenoten. Zij zijn degene die weten wat u
voelt en kunnen u misschien nog tips geven;
Hulp
Vraag zo nodig hulp van familie of vrienden of schakel de
thuiszorg in;
Herstel&Balans
Vraag aan uw arts/verpleegkundige de folder van het
nazorgprogramma Herstel & Balans. In steeds meer steden in
Nederland wordt dit programma georganiseerd;
Dagboek
Gebruik een dagboek, plan op grond van deze gegevens
dagelijks de activiteiten, rekening houdend met de
hoeveelheid energie;
Hulpmiddelen
Maak gebruik van hulpmiddelen: spons of borstel met lange
steel, verhoogde toiletbril, handgrepen in douche en toilet
etc.
c.
Irritaties en/of ontsteking van het mondslijmvlies
Wat is een goede mondverzorging?
• Vier maal daags (na de maaltijden en voordat u gaat
slapen) de tanden poetsen met een fluoridetandpasta.
Geadviseerd wordt een zachte nylon, kleine borstel te
gebruiken. De borstel na gebruik reinigen met water en
drogen door de borstel met de borstelkop omhoog te zetten in
een glas;
• Vier maal daags de mond grondig spoelen met zout water (1
theelepel zout op 1 liter gekookt water) gedurende een
minuut;
• Vier maal daags de lippen invetten met vaseline. Breng dit
zo mogelijk aan met een dunne wattentip.
Als u een gebitsprothese heeft:
• Vier maal daags de prothese poetsen met water, zachte zeep
en een protheseborstel. Doe dit na de maaltijd en voordat u
gaat slapen;
• Vier maal daags de mond grondig spoelen met zout water
gedurende 1 minuut (de prothese uit de mond halen vóór het
spoelen);
• Vier maal daags de lippen invetten met vaseline. Breng dit
zo mogelijk aan met een dunne wattentip;
• De prothese ‘s nachts uit laten, onder water bewaren;
• Een keer per dag het gebittenbakje huishoudelijk
schoonmaken.
Als u last heeft van een droge mond:
• extra spoelen met zout water (10-15 keer daags);
• sabbelen op ijsblokjes.
Vertel de tandarts altijd dat u behandeld gaat worden met
cytostatica.
d. Dun of
uitvallend haar
Wassen
Bij snel uitvallend haar kan de hoofdhuid gevoelig en/of
pijnlijk zijn. Verzorg het haar voorzichtig: was het met
lauw water. Gebruik een milde shampoo en eventueel een
crèmespoeling. Voorkom felle zon op de hoofdhuid;
Geen verf/permanent
Het nemen van een permanent of het haar verven is af te
raden;
Haaruitval
Tegen het optreden van haaruitval is niets te doen;
Kort
Veel mensen vinden het prettiger het haar kort te laten
knippen voordat het haar uit gaat vallen;
Pruik
Voor aanvang van de behandeling wordt met u besproken of een
pruik nodig zal zijn en waar u die kunt verkrijgen; Ook
ontvangt u een machtiging zodat u (een deel van) de kosten
van de pruik kunt declareren bij uw verzekering. Informeert
u zelf bij uw verzekering hoeveel dit is;
Kapper
U kunt het beste vroegtijdig (dus voor uw haar gaat
uitvallen) een vrijblijvende afspraak bij deze kapper maken,
zodat hij/zij uw eigen haardracht kan zien. Het is bij de meeste
haarspecialisten mogelijk om een pruik in reserve te houden
voor als het nodig zal blijken. Er wordt dan een afspraak
gemaakt dat u de pruik alleen afneemt indien u dat nodig
acht. Het is verstandig een pruik te kiezen voordat uw haar
gaat uitvallen;
Na de behandeling
Uw haar gaat weer gewoon groeien als u de behandeling achter
de rug heeft en soms al tijdens de behandeling. De structuur
en kleur kan anders zijn dan voorheen;
e. Verandering van het ontlastingspatroon
Elke dag
Ieder persoon heeft een ander ontlastingspatroon. In verband
met de behandeling die u krijgt is het echter belangrijk dat
u iedere dag ontlasting heeft;
Diarree
Bij diarree: zorg dat u voldoende drinkt, minimaal twee
liter vocht per 24 uur. Gebruik per dag dan ook een aantal
koppen bouillon en / of tomatengroentesap. Verder raden wij
u aan frequent kleine maaltijden te gebruiken, zonder
gasvormers als kool, ui en prei. Wees voorzichtig met
suikergebruik. Heeft u langer dan 48 uur diarree, overleg
dit dan met uw arts;
Verstopping
Bij verstopping: zorg dat u voldoende drinkt, zeker zo’n
twee liter per dag. Gebruik een vezelrijke voeding: maak
ruim gebruik van bruin- of volkorenbrood, groente en fruit.
Heeft u langer dan drie dagen geen ontlasting gehad, overleg
dit dan met uw arts.
f. Invloed
op de werking van het beenmerg
Voorkom infecties:
• Zorg voor een goede lichaamshygiëne;
• Controleer eventuele wondjes op ontstekingsverschijnselen:
roodheid, warmte, pijn en zwelling;
• Een goede mondverzorging is belangrijk (zie de
informatie omtrent de mondverzorging);
• Probeer vooral in de ‘dipperiode’ uzelf tegen infecties
van buitenaf te beschermen door contact met mensen die
verkouden zijn of griep hebben zoveel mogelijk te vermijden;
• Goede voeding (zie hiervoor de informatie omtrent de
voeding).
U hebt een verhoogde kans op een neusbloeding, blauwe
plekken en bloed bij plassen of hoesten. In uitzonderlijke
gevallen treden er spontane bloedingen op.
Voorkom bloedingen/wondjes
• Pas op met stoten (blauwe plekken) en krab geen
wondjes open;
• Als u een wondje heeft, druk deze dan een tijdje stevig
dicht;
• Gebruik geen scherpe voorwerpen (elektrisch scheren is
beter dan met het mes);
• Gebruik bij het tandenpoetsen een zachte borstel.
g. Droge
huid
Bodylotion
Gebruik regelmatig een niet-geparfumeerde bodylotion om een
droge huid zoveel mogelijk tegen te gaan;
Zonnen
Uw huid kan ook gevoeliger zijn dan normaal en sneller
verbranden in de zon, ook wanneer u daar eerder niet vatbaar
voor was.
|
